EkologiaNaturaPrzyrodaŚrodowisko

Dlaczego nietoperze są prawdziwymi superbohaterami świata zwierząt

Zdjęcie: Shutterstock

Na całym świecie żyje ponad 1400 gatunków nietoperzy, z wyjątkiem Antarktydy i kilku odległych wysp.

Co sprawia, że te latające ssaki są tak skuteczne?

W ciągu 50 milionów lat ewolucji nietoperze opracowały genialne rozwiązania wyzwań życiowych, od wbudowanego systemu sonaru do wyszukiwania ofiar po zręczne skrzydła, które umożliwiają najszybszy lot poziomy dowolnego zwierzęcia na Ziemi.

„Nadal jest wiele do nauczenia się, ale jasne jest, że nietoperze naprawdę mają supermoce” – mówi Rodrigo Medellín, ekolog z Instytutu Ekologii na Narodowym Uniwersytecie Autonomicznym Meksyku i badacz National Geographic.

„Nietoperze pokazują nam, jak żyć lepiej”, na przykład służąc jako modele zdrowego życia i długowieczności.

Echolokacja

Pomimo popularnego mitu nietoperze nie są ślepe. Jednak wiele z nich nie polega na wzroku jako na podstawowym zmyśle, zamiast tego używa echolokacji do nawigacji i znajdowania pożywienia w całkowitej ciemności.

Echolokacja to sposób postrzegania otoczenia poprzez odbijanie dźwięków o wysokiej częstotliwości od obiektów i nasłuchiwanie ich echa. Na podstawie tych ech nietoperze mogą obliczyć odległość, rozmiar i kształt obiektów, takich jak smakowity komar. Ten naturalny sonar jest tak wyrafinowany, że niektóre nietoperze potrafią wykryć obiekt o szerokości ludzkiego włosa lub rozpoznać różnice w opóźnieniach echa poniżej mikrosekundy.

„Echolokacja to elastyczny i wszechstronny sposób rozumienia świata”, mówi Medellín.

Ostatnie badania sugerują również, że nietoperze mogą być mniej zależne od echolokacji niż wcześniej zakładano.

National Geographic Explorer i biolog z University of Colorado Aaron Corcoran odkryli, że nietoperze latają przez dłuższy czas w ciszy, najwyraźniej po to, by uniknąć podsłuchiwania przez inne nietoperze. W przypadku braku echolokacji nietoperze mogą zwrócić się do wzroku i pamięci przestrzennej, aby znaleźć drogę.

Szybki lot

Nietoperze są jedynymi ssakami, które wykorzystują swoje mięśnie do latania poprzez tzw. lot z własnym napędem. To sprawia, że ich techniki lotu są wyjątkowe w królestwie zwierząt.

Skrzydła nietoperza przypominają zmodyfikowane ludzkie dłonie, z wydłużonymi „palcami” połączonymi elastyczną błoną skórną. Elastyczne skrzydła, wypełnione naczyniami krwionośnymi, nerwami i ścięgnami, są wspierane przez specjalne mięśnie, dzięki którym nietoperze latają sprawnie i sprawnie. W przeciwieństwie do skrzydeł ptaka lub owada, skrzydła nietoperza mogą się składać podczas lotu na różne sposoby, podobnie jak ludzka ręka może przybierać różne kształty.

Niektórych może zaskoczyć informacja, że „najszybszy samodzielny lot na Ziemi to skromny meksykański nietoperz z ogonem” – mówi Medellín. W roku 2016 naukowcy z południowo-zachodniego Teksasu zarejestrowali meksykańskie nietoperze ogoniaste osiągające prędkość do stu mil na godzinę, co z łatwością uczyniło tego 10-gramowego nietoperza najszybszym ssakiem na Ziemi.

To szybciej niż sokół wędrowny, który podczas nurkowania może osiągnąć prędkość około 200 mil na godzinę. W locie poziomym ptak osiąga prędkość od 40 do 60 mil na godzinę.

Długowieczność

Zgodnie z ogólną zasadą biologiczną mniejsze zwierzęta żyją krócej niż większe. Ale nietoperze łamią zasady: są najdłużej żyjącymi ssakami w stosunku do ich wielkości ciała. Najstarszym kiedykolwiek odnotowanym nietoperzem był mały nietoperz Brandta w Rosji, który ważył mniej niż ćwierć uncji, a żył co najmniej 41 lat.

Niedawno naukowcy zajrzeli do wnętrza komórek nietoperzy w poszukiwaniu sekretów ich wyjątkowo długiego życia. Skupili się na telomerach, strukturach ochronnych znajdujących się na końcach chromosomów. U większości zwierząt telomery stają się krótsze wraz z wiekiem, co może być związane z rozpadem komórek i śmiercią związaną z wiekiem. Jednak telomery najdłużej żyjącej grupy nietoperzy, rodzaju zwanego Myotis, nie kurczą się z wiekiem.

Według naukowców zrozumienie, dlaczego nietoperze żyją tak długo i jak pozostają zdrowe do późnej starości, może pewnego dnia przedłużyć ludzkie życie.

Odporność na wirusy

Oprócz tego, że żyją dłużej, nietoperze pozostają zdrowe przez całe życie, a zachorowalność na raka jest bardzo niska.

Co więcej, nietoperze mogą zostać zarażone innymi śmiertelnymi wirusami, takimi jak wścieklizna i Ebola, bez zachorowania. Niedawna analiza genomów sześciu gatunków nietoperzy ujawniła długotrwały ewolucyjny wyścig zbrojeń między nietoperzami a wirusami. Na przykład geny nietoperzy biorące udział w odporności i zapaleniu okresowo zmieniały się w czasie, prawdopodobnie w odpowiedzi na infekcję wirusami, które same wyewoluowały lepsze sposoby infekowania nietoperzy.

Podejrzewa się, że nietoperze są rezerwuarem kilku wirusów, które mogą zarażać ludzi, takich jak wirus Nipah, który często jest śmiertelny. Podczas gdy niektórzy eksperci podejrzewają, że SARS-CoV-2, koronawirus odpowiedzialny za pandemię COVID-19, pochodzi z nietoperzy, inni kwestionują, czy nietoperze są bezpośrednimi winowajcami.

W każdym razie dzikie nietoperze przenoszące koronawirusy nie stanowią zagrożenia dla ludzi, jeśli nie zostaną zakłócone, twierdzą ekolodzy. Co więcej, badania nad ich unikalnym układem odpornościowym mogą faktycznie dać wgląd w to, jak ludzie mogą żyć z wirusami i nie chorować.

Utrzymywanie zdrowego środowiska

Nietoperze poza własnymi zdolnościami wspierają także wiele innych części swoich ekosystemów.

Trzy na cztery gatunki nietoperzy zjadają owady, a każdej nocy każdy z tych gatunków może jeść owady o masie ciała lub więcej. Wiele z nich to szkodniki, które powodują szkody w ważnych uprawach rolnych, takich jak bawełna. Naukowcy szacują, że nietoperze owadożerne mogą zaoszczędzić amerykańskim rolnikom około 23 miliardów dolarów rocznie dzięki ograniczeniu uszkodzeń upraw i ograniczeniu zapotrzebowania na pestycydy.

Wiele gatunków nietoperzy poprawia zdrowie i różnorodność roślin: co najmniej 549 gatunków roślin jest zapylanych lub rozprzestrzenianych przez nietoperze. Należą do nich wiele popularnych roślin spożywczych, w tym banany, mango, guawy i kakao (główny składnik czekolady).


irme.pl

Źródło: National Geographic