CzłowiekEkologiaPrzyroda

Skarby jesieni

Jabłka

Jabłko – bomba witaminowa

Jedno jabłko z wieczora i nie trzeba doktora, głosi stare polskie porzekadło. Ile w nim prawdy? Czy najpopularniejsze polskie owoce faktycznie mają moc trzymania nas w zdrowiu? Czy wystarczy jedno, czy klika jabłek dziennie? Sprawdzamy!

Jemy coraz mniej jabłek (kiedyś ponad 20kg na osobę rocznie, teraz tylko 14 kg).

Tendencja ta dotyczy całej Europy i prawdopodobnie wiąże się z dostępnością innych owoców, np. cytrusów (Polacy spożywają ich bardzo dużo).

Warto odwrócić ten trend, bo jabłka zawierają liczne substancje antyoksydacyjne, pektyny oraz kwas foliowy i kwas pantotenowy.

Są też źródłem witamin C, K, B1, B2, B6, A i E oraz składników mineralnych (potasu, żelaza, manganu, wapnia, fosforu, magnezu, sodu, cynku i miedzi). Jednym słowem, mają wyjątkowe właściwości dla zdrowia.

Przeciwdziałanie chorobom układu pokarmowego i wzmacnianie odporności

Dzieje się tak dzięki związkom pektynowym, czyli błonnikowi, który wymiata resztki pokarmów z organizmu, wspiera pracę jelit, działa moczopędnie i ułatwia procesy trawienia.

Co jest cenne przy siedzącym trybie życia większości z nas.

Pektyny mają też działanie prebiotyczne, czyli regulują florę bakteryjną jelit przez stymulowanie do namnażania się dobrych bakterii probiotycznych.

To ważne dla odporności organizmu, ponieważ w bardzo dużym stopniu zależy ona od prawidłowej flory bakteryjnej jelit.

Obniżanie poziomu cholesterolu, zapobieganie miażdżycy, ochrona przed zawałem

Dzięki zawartości błonnika zmniejszają wchłanianie cholesterolu, a dzięki zawartości witaminy C zmniejsza jego stężenie we krwi.

Zawarty w nich potas obniża ciśnienie krwi, a kwercetyna wpływa na prawidłowe ciśnienie, przeciwdziała zakrzepom i blokuje odkładanie się blaszki miażdżycowej w naczyniach krwionośnych.

Poprawiają stan serca i naczyń krwionośnych w podobnym stopniu jak leki (np. statyny), nie dając jednak efektów ubocznych.

Pomoc w walce z cukrzycą typu II

Badania Harwardzkiej Szkoły Zdrowia Publicznego pokazały, że jedzenie co najmniej dwóch jabłek dziennie zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy typu II.

Owoce te mają też niski poziom glikemiczny (IG = 38), co oznacza, że nie powodują gwałtownych skoków poziomu cukru we krwi.

Diabetycy mogą więc spokojnie włączyć je do swojego menu.

Oczywiście należy zachować umiar i jeść surowe jabłka, a nie słodzone dżemy lub soki.

Cukrzycy powinni jeść jabłka także dlatego, że zawierają kwercetynę, która może zapobiec pojawienie się zaćmy.

Odchudzanie

Jabłka są stosunkowo niskokaloryczne (30-50 kcal w 100g), a dzięki pektynom (rozpuszczalnemu błonnikowi) dają uczucie sytości, zapobiegają więc podjadaniu między posiłkami.

Podobnie jak większość owoców mają działanie odkwaszające organizm.

Zmniejszenie ryzyka wystąpienia Alzheimera i Parkinsona

Mózg jest szczególnie narażony na szkodliwe działanie wolnych rodników, które odgrywają ważną rolę w chorobie Parkinsona i Alzheimera.

Badacze z University of Quebec przeprowadzili badania, z których wynika, że szczególnie efektywnym składnikiem chroniącym przed utlenianiem neuronów jest zawarta w jabłkach kwercetyna.

Pomoc w zapobieganiu i leczeniu niektórych nowotworów

Antyutleniacze (inaczej antyoksydanty, polifenole) obecne w owocach przeciwdziałają powstaniu zmian i mutacji w DNA, w efekcie których dojść może do rozwoju nowotworu.

Właściwości przeciwnowotworowe wykazuje także kwercetyna.

Substancje zawarte w jabłkach zapobiegają reprodukcji komórek nowotworowych.

Analizy Amerykańskiego Towarzystwa Badań nad Rakiem wskazują, że jedzenie jabłek o 23% zmniejsza ryzyko zachorowania na raka trzustki.

Z kolei naukowcy w Cornell University sprawdzili, że w skórce są związki hamujące wzrost komórek nowotworowych wątroby, piersi i jelita grubego.

Profilaktyka chorób wzroku

Wolne rodniki wywołują też szkody w narządzie wzroku.

Przeciwutleniacze zawarte w jabłkach przyczyniają się do powstrzymania tych procesów.

Witamina C przeciwdziała uszkodzeniom wywołanym przez światło, witamina A pomaga w widzeniu po zmroku, a barwniki roślinne zapobiegają zwyrodnieniu plamki żółtej.

Oczyszczanie organizmu z toksyn i metali ciężkich

Pektyny zawarte w jabłkach wyłapują niektóre metale ciężkie (kobalt, ołów) i wiążą je w nierozpuszczalne sole, a następnie wydalają z organizmu.

Pochłaniają także inne, potencjalnie rakotwórcze substancje, np. azotany.

Umiejętności oczyszczające jabłek przydają się mieszkańcom miast, palaczom i osobom mającym styczność ze szkodliwymi związkami, np. drukarzom.

Poprawia wygląd skóry

Efektem działalności wolnych rodników jest przedwczesne starzenie się skóry oraz zaburzone wytwarzanie kolagenu.

Antyutleniacze odmładzają skórę poprzez neutralizację stresu oksydacyjnego.

Jabłka zawierają witaminę C, która jest kluczowa w procesie produkcji kolagenu niezbędnego dla pięknego wyglądu skóry.

Poza tym owoce te zawierają procyjanidyny, których zdolności przeciwstarzeniowe są znacznie większe, niż witaminy C lub E.

Walka z próchnicą

Ponoć, gdy nie można umyć zębów, należy zjeść przed snem jabłko.

Jest w tym nieco prawdy, bo gryzienie i żucie stymuluje dziąsła i pobudza wydzielanie śliny, która działa przeciwbakteryjnie.

Jednak sok z jabłek zawiera kwasy przyspieszające erozję szkliwa zębów, lepiej więc nie stosować tego rozwiązania zbyt często.

A to ciekawe i na pewno się przyda

  • warto jeść jabłka ze skórką (po uprzednim umyciu owocu), bo to w niej i pod nią gromadzi się najwięcej polifenoli i błonnika oraz prawie połowa witaminy C. Uwaga – bogatsze w witaminę C są dojrzalsze, mniejsze oraz kwaśniejsze jabłka,
  • zaleca się spożywanie 2-3 jabłek dziennie. Większa ich liczba może wywołać dolegliwości jelitowe,
  • lepiej jeść jabłka w pierwszej części dnia – nasze enzymy trawienne są wtedy najbardziej aktywne,
  • duszone i tarte jabłka pomagają na niestrawność i choroby wrzodowe u dorosłych, a także na biegunkę u dzieci,
  • płukanie jamy ustnej i gardła naparem ze skórek jabłek doskonale łagodzi stany zapalne,
  • ocet jabłkowy poprawia trawienie, uzupełnia potas w organizmie i hamuje rozwój infekcji,
  • na surowo najlepiej jeść odmiany twarde, soczyste, słodkie – nazywane deserowymi (lobo, delikates, spartan, jonagold, koksa pomarańczowa, ligol, rubin, gala, golden delicious, idared, mekintosz). Rozgotowują się powoli, dlatego można dodawać je do takich potraw, w których powinny pozostać w postaci twardych kawałków, np. do gotowanej kapusty
  • do pieczenia, gotowania i na przetwory najlepiej nadają się jabłka kwaśne (antonówka, reneta), gdyż szybko się rozgotowują. Można też dodawać je do potraw, które wymagają zakwaszenia. Zastąpią ocet np. w barszczu czy kapuśniaku, podniosą smak jarzyny z buraków,
  • największe zastosowanie mają jabłka o pośrednich właściwościach, tzw. stołowe (beforest, landsberska, linda, red wealthy, bankroft, boiken, cortland, jonathan). Jadamy je na surowo, dodajemy do potraw i przetwarzamy.

Jak więc widać jabłko jest źródłem cennych witamin i można je spożywać przez cały rok, nie tylko jesienią.

SMACZNEGO