CzłowiekNaturaPrzyrodaŚrodowisko

Roślinne leki przeciwwirusowe, które zwalczają SARS-CoV-2

Roślinne leki przeciwwirusowe

Choć od początku pandemii minął prawie rok, wciąż nie istnieje w pełni skuteczny lek przeciw zakażeniu koronawirusem SARS-CoV-2.

W zwalczaniu infekcji stosuje się środki znane z innych zastosowań, a nowe w dalszym ciągu są w opracowaniu.

Naukowcy coraz częściej zwracają się w swoich poszukiwaniach w kierunku produktów roślinnych, których skuteczność nie ustępuje działaniu chemicznych leków, a które nie wywołują tylu skutków ubocznych, a często są całkiem nietoksyczne dla ludzkich komórek.

Terapią ziołami wspierano w Chinach konwencjonalne leczenie infekcji na początku pandemii, a wiele ze składników takich mieszanek podlega obecnie ocenie naukowej.

W ciągu ostatnich 3 miesięcy przybyło wyników badań poświęconych surowcom roślinnym zwalczającym koronawirusa SARS-CoV-2.

Są wśród nich zarówno produkty dobrze znane z półki z przyprawami albo ziołowej apteczki, te stosowane leczniczo w różnych powszechnych schorzeniach, jak bardziej egzotyczne.

Jak działają roślinne leki przeciwwirusowe?

Roślinne leki antywirusowe to środki w większości bezpieczne, bo stosowane tradycyjnie w medycynie ludowej w różnych częściach świata, a także szeroko wykorzystywane we współczesnej fitoterapii.

Substancje roślinnych, które hamują aktywność koronawirusa, są aktywne na różne sposoby, m.in. przeciwdziałaniu wiązania się z receptorami ACE2 na powierzchni komórek, hamują działanie enzymów niezbędnych dla replikacji i przeżycia koronawirusa, zmniejszają działanie zapalnych związków związanych z rozwojem tzw. burzy cytokin, a także uszkodzenia tkanek, np. w naczyniach krwionośnych czy płucach.

Do najskuteczniejszych związków aktywnych o działaniu przeciwwirusowym należą polisacharydy (żelujące polimery złożone z cukrów prostych) i antyoksydanty, szczególnie z grupy polifenoli, a zwłaszcza:

  • kurkumina – występuje w kłączu kurkumy,
  • kemferol – w bardzo wielu produktach, m.in. herbacie, warzywach kapustowatych i cebulowych, szpinaku, winogronach, wiśniach, borówkach, kaparach, miłorzębie japońskim,
  • katechiny – w zielonej herbacie, kakao, czerwonym winie, owocach, nasionach strączkowych,
  • naryngenina – w grejpfrucie, oregano, pomidorach,
  • kwercetyna – m.in. w jabłkach, cebuli, oraz wielu innych owocach, zwłaszcza jagodowych, warzywach i produktach roślinnych,
  • teaflawina – w fermentowanej herbacie – czarnej, pu-erh, oolong, w owocach granatu,
  • punikalagina – w owocach granatu.

Antyoksydanty i polisacharydy z roślin leczniczych najlepiej działają w towarzystwie związków, z którymi naturalnie występują w surowcu – dlatego większą skuteczność wywierają wyciągi wodne i wodno-alkoholowe niż pojedyncze, wyizolowane związki.

Przy stosowaniu produktów ziołowych należy wziąć pod uwagę ew. przeciwwskazania, interakcje ze stosowanymi lekami, a także możliwe działania uboczne. Wiele polecane przez nas roślin można jednak spożywać bez większych ograniczeń, co niektórzy robią nawet codziennie.

Chociaż większość prezentowanych tu doniesień ma na razie w postać przeddruków oczekujących na recenzję naukową, stanowią one podstawę do prowadzenia dalszych badań nad ich skutecznością i dawkowaniem u ludzi.

Sprawdź, które rośliny lecznicze mają nowo odkryte działanie anty-SARS-CoV-2!

KONOPIE

Konopie

Składnik aktywny wyciągu ze specjalnych, niepsychoaktywnych odmian konopi siewnych (Cannabis sativa) w postaci kannabidiolu (CBD) oraz jego pochodna stosowana przy padaczce, 7-OH-CBD, zapobiegają infekcji komórek przez nowego koronawirusa.

Poprzez działanie na geny wirusa blokują jego replikację, czyli powielanie się.

Kannabidiole nasilają też produkcję przeciwwirusowych interferonów, a osłabiają wydzielanie zapalnych cytokin.

Przyjmowanie olejku CBD chroni przed zakażeniem – na COVID-19 zachorowało tylko 1,2 proc. stosujących go pacjentów, podczas gdy w grupie porównawczej zaraziło się nim 12,2 proc. osób!

ZIELONA HERBATA

Zielona herbata

Główny antyoksydant zielonych liści herbaty chińskiej (Camellia sinensis), katechina o nazwie EGCG, zapobiega infekcji komórek przez koronawirusa, która odbywa się poprzez przyłączanie białek jego kolca (S) do receptorów ACE2.

Co ważne, związek działa też na nowe warianty koronawirusa (B.1.1.7 – brytyjski, B1.351 – południowoafrykański, B.1.429 – kalifornijski).

Zielona herbata ma też cenne właściwości przeciwzapalne i może być bezpiecznie konsumowana w stosunkowo dużych ilościach.

CHMIEL

Chmiel

Szyszki chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus), a raczej jego owocostany produkujące nasiona, to surowiec do produkcji piwa, a także leków i suplementów diety o działaniu uspokajającym i wspomagającym sen.

Składniki aktywne chmielu, m.in. humulon, lupulon i ksantohumol, a także ich naturalnie występujące pochodne, hamują aktywność niektórych wirusów oddechowych, m.in. RSV, wspomagają aktywność pewnych antybiotyków i działają silnie antyzapalnie.

Dotyczy to reakcji wywoływanych przez same wirusy, ale także ich czynniki zapalne w postaci lipopolisacharydów (związki lipidowe stosowane są np. w szczepionkach mRNA przeciw COVID-19).

Ekstrakt z chmielu ma też właściwości przeciwzakrzepowo i redukuje zmiany zapalne.

Działanie anty-SARS-CoV-2 może wynikać z faktu, że związki tej rośliny są fitoestrogenami.

Wykazując słabe właściwości estrogenne mogą wpływać na receptory ESR1, co jest jednym z mechanizmów blokowania namnażania się koronawirusa.

JEŻÓWKA PURPUROWA

Jeżówka purpurowa

Dekoracyjne kwiaty jeżówki, nie tylko tej purpurowej (Echinacea purpurea), ale też wąskolistnej (E. angustifolia) czy bladej (E. pallida), to surowce stosowane tradycyjnie w leczeniu chorób oddechowych i stanach obniżonej odporności.

Już wcześniej wykazano, że wyciągi z jeżówki wpływają na wydzielanie związków zapalnych i aktywność limfocytów, a także łagodzą objawy zakażenia.

W przypadku odmiany purpurowej udowodniono też, że zapobiega infekcji wirusem grypy H5N1.

Jeżówka jest już stosowana w podawanych miejscowo preparatach do prewencji i leczenia COVID-19.

Występuje jednak wraz z innymi składnikami ziołowymi (m.in. czystkiem), bo tak działa najlepiej.

Najnowsze badania dowiodły, że wysoką skuteczność ma też jej połączenie z dziurawcem zwyczajnym.

SZAŁWIA LEKARSKA

Szałwia lekarska

Liście szałwii lekarskiej (Salvia officinalis) zawierają substancje o działaniu odkażającym, przeciwzapalnym, wykrztuśnym i ściągającym, czyli obkurczającym naczynia krwionośne, przez co często stosowane są w leczeniu uszkodzeń błon śluzowych jamy ustnej i infekcji oddechowych.

Według nowych doniesień to także środek hamujący namnażanie się nowego koronawirusa nawet przy jego dużym stężeniu.

Związki z szałwii pozostają skuteczne nawet w przypadku surowca suszonego i podanego długiemu gotowaniu.

CYNAMON

cYNAMON

Kora cynamonowca cejlońskiego (Cinnamomum verum) stanowi źródło silnych związków przeciwwirusowych i przeciwzapalnych.

Hamują one aktywność enzymu niezbędnego w procesie replikacji koronawirusa, zwanego jego główną proteazą – zatrzymują więc jego namnażanie się.

Substancje aktywne z cynamonu, do których należy m.in. kwas cynamonowy, cynamaldehyd i ich pochodne, a także salicylany i benzoesany, pomagają też w szybki i znaczny sposób zmniejszyć aktywność zapalnych cytokin, ograniczyć powstawanie zakrzepów krwi w naczyniach krwionośnych oraz zniszczenia w obrębie ich nabłonka.

MNISZEK LEKARSKI

Mniszek lekarski

Liście mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale) to składnik wiosennych sałatek i ziele o działaniu moczopędnym oraz odtruwającym, często wykorzystywane w kuracjach detoks.

Stosuje się je w chorobach pęcherzyka żółciowego, jelit czy stawów.

Mniszek obfituje w kumaryny, flawonoidy i polisacharydy, a zwłaszcza w kwas cykoriowy.

Związki aktywne działają nie tylko przeciwzapalnie.

Przede wszystkim hamują infekcję komórek poprzez receptory ACE2.

W badaniach nieco słabiej działał wyciąg ze spokrewnionej z mniszkiem cykorii podróżnik (Chicorum intybus).

LUKRECJA

Lukrecja

Korzeń lukrecji gładkiej (Glycyrrhiza glabra) znany jest z cennych właściwości leczniczych i ceniona zarówno w fitoterapii europejskiej, jak i Tradycyjnej Medycynie Chińskiej, gdzie pojawia się w ponad 60 procent wszystkich receptur.

Wspomaga bowiem aktywność innych składników i zmniejsza ich toksyczność, a jej słodkawy smak poprawia także walory organoleptyczne mieszanek.

Główny związek aktywny lukrecji w postaci glicyryzyny neutralizuje koronawirusa nawet przy niskim stężeniu, które jest 6 razy mniejsze niż w herbatce z korzenia.

Już wcześniej udowodniono, że zwalcza inne koronawirusy, wirusy opryszczki czy HIV.

W przypadku SARS-CoV-2 mechanizm działania glicyryzyny opiera się na hamowaniu jego kluczowego enzymu Mpro.

DZIURAWIEC ZWYCZAJNY

Dziurawiec zwyczajny

Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) to jeden z najskuteczniejszych naturalnych środków antydepresyjnych, który wspomaga leczenie również innych zaburzeń nastroju, snu czy lękowych, a także choroby Alzheimera.

Ma ponadto właściwości antybakteryjne i przeciwwirusowe, udowodnione m.in. w stosunku do wirusa zapalenia wątroby typu C, zakaźnego zapalenia oskrzeli (IBV) czy niektórych koronawirusów.

Wyciąg z dziurawca hamuje aktywność SARS-CoV-2 i zmniejsza ilość jego cząstek, zapewniając przedłużone działanie.

Niemal równie silne efekty wykazuje w połączeniu z wyciągiem z jeżówki purpurowej.

BYLICA

Bylica

Ziele bylicy rocznej (Artemisia annua) to źródło związku o nazwie artemizyna, który jest skutecznym środkiem przeciw malarii. Jest to choroba zakaźna wywoływana przez pierwotniaki Plasmodium, zwane zarodźcami malarii.

W leczeniu COVID-19 stosowano już leki antymalaryczne takie jak chlorochina i hydroksychlorochina, jednak nie spełniły one oczekiwań odnośnie skuteczności i bezpieczeństwa.

Z ekstraktem z Artemisia jest inaczej, zwłaszcza że roślina stanowi element mieszanek ziołowych stosowanych z powodzeniem od początku pandemii w Chinach.

Kilka przeprowadzonych już badań wykazało przeciwwirusowe działanie zioła, w tym szybsze pozbywanie się koronawirusa z ustroju.

Wykazano, że artemizyna hamuje aktywność SARS-CoV-2, działając również na wariant brytyjski i południowoafrykański.

Pomaga też zapobiegać rozwojowi burzy cytokinowej oraz zwłóknień w płucach i innych narządach.

GRANAT

Granat

Sok z granatu, czyli owoców granatowca właściwego (Punica granatum) zapewnia wiele związków cennych dla zdrowia, jednak skórki są w nie jeszcze bogatsze niż mięsiste otoczki nasion.

Wykazano, że substancje te uniemożliwiają powielanie się i przetrwanie koronawirusa SARS-CoV-2 w ludzkich komórkach poprzez unieczynnianie jego Mpro.

Zawarte w granacie polifenole, takie jak punikalagina, kwas elagowy i teaflawina, blokują też atak wypustek wirusa na komórki, w wyniku którego dochodzi do ich zakażenia.

VILCACORA

Vilcacora

Kora południowoamerykańskiego pnącza zwanego kocim pazurem lub vilcacorą (Uncaria tormentosa) zawiera związki z grupy alkaloidów, które nie tylko zapobiegają mnożeniu się koronawirusa SARS-CoV-2, ale także zmniejszają jego szkodliwy wpływ na ludzkie komórki.

Już wcześniej wykazano, że vilcacora działa na różne wirusy (np. opryszczki czy dengi), teraz jednak wiadomo, że w przypadku nowego patogenu unieczynnia niezbędny mu enzym Mpro.

Wyciąg z kory powinien być jednak przygotowany na bazie roztworu wodno-alkoholowego

BRĄZOWE WODOROSTY

Brązowe wodorosty

Morskie algi to skarbnica prozdrowotnych związków, które wciąż są poznawane.

Substancje wspomagające walkę z koronawirusem zawierają m.in., stosowane w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej brązowe wodorosty Kun Bu.

Gatunek o nazwie Ecklonia kurome jest źródłem polisacharydów, które całkowicie blokują aktywność głównej proteazy koronawirusa, enzymu o nazwie Mpro (inaczej 3CLpro).

Jest on niezbędny do replikacji patogenu, a gdy nie działa, infekcja nie może postępować.

Polisacharydy mogą też zapobiegać atakom kolców koronawirusa na komórki.

CISSAMPELOS PAREIRA

Cissampelos Pareira

Rosnąca w Indiach roślina o nazwie Cissampelos pareira to źródło surowca stosowanego tam od wieków w celach leczniczych m.in. przy infekcjach oddechowych, żółtaczce czy zaburzeniach hormonalnych.

Składniki aktywne wyciągu z całej rośliny mają właściwości antywirusowe i antymalaryczne.

Efektywność przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2 ma związek z hamowaniem replikacji tego wirusa poprzez działanie na receptory estrogenowe 1 (ESR1).

PACHNOTKA ZWYCZAJNA

Pachnotka Zwyczajna

Spokrewniona z szałwią pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens), nazywana też bazyliową lub dzikim sezamem, to cenione kulinarnie źródło listków o wyjątkowym aromacie i smaku przypominającym miętę.

Jedna z jej odmian jest powszechnie spożywana w Japonii jako shiso.

Zawarte w pachnotce antyoksydanty takie jak kwas rozmarynowy, luteolina i apigenina mają działanie przeciwzapalne, antyalergiczne i rozkurczające.

Wyciąg z rośliny, jednak przygotowany ze świeżego surowca, a nie suszonego, zapobiega powielaniu się koronawirusa w zarażonych komórkach.

Taki produkt może zmniejszać jego infekcyjność nawet lepiej niż ekstrakt z szałwii

Prewencja terapii COVID-19

W poszukiwaniu efektywnej prewencji i terapii COVID-19 ogromne nadzieje pokładane są w produktach roślinnych.

Wiele z nich stosuje się tradycyjnie od stuleci i wykorzystuje we współczesnej terapii.

Inne spożywamy nawet codziennie jako część diety.

Leki roślinne mogą być tak skuteczne, jak te chemiczne, a przy tym pozbawione wielu działań niepożądanych.

Stosowane w postaci naturalnych wyciągów, np. herbatek czy gotowych ekstraktów, hamują aktywność koronawirusa, a nawet pozwalają na jego całkowitą neutralizację.

Źródło: stronaZDROWIA