Goryle górskie Rwandy stanowią jedną z najbardziej niezwykłych historii sukcesów w ochronie przyrody ostatnich czasów.

Dziesięciolecia skoordynowanych wysiłków rządu Rwandy, organizacji ochrony przyrody, społeczności lokalnych i partnerów międzynarodowych doprowadziły do ​​niezwykłej odbudowy populacji goryli górskich w masywie Virunga, regionie wulkanicznym obejmującym części Rwandy, Ugandy i Demokratycznej Republiki Konga.

Obecnie Rwanda jest najpopularniejszym celem wypraw trekkingowych z gorylami, a kraj ten dokonał niezwykłej odbudowy w odpowiedzialnej turystyce na całym świecie.

W tym artykule opisaliśmy krótki przegląd inspirującej historii sukcesu w ochronie goryli górskich.

Kontekst historyczny

Historia Afryki po okresie kolonialnym jest dość burzliwa.

Wiele krajów afrykańskich uzyskało niepodległość w latach 50 i 70 XX wieku.

Po tym okresie Afrykanie wyruszyli w nową podróż zarządzania społeczeństwem.

W przeciwieństwie do poprzednich systemów zarządzania, które opierały się na duchowym ordynowaniu, nowy system opierał się na popularności. 

Przywództwo inspirowane popularnością położyło podwaliny pod wiele wojen domowych w Afryce. Niektóre plemiona czuły się dyskryminowane, dlatego unikanie wojen domowych stało się nieuniknione. 

Podobnie jak wiele innych krajów afrykańskich, Rwanda nigdy nie została oszczędzona przez wojny domowe po okresie kolonialnym.

Ich kulminacją było ludobójstwo z 1994 r.

Wojny domowe nie tylko wpłynęły na rozwój kraju; niepokoje nasiliły konflikt między ludźmi a dziką przyrodą do tego stopnia, że ​​goryle górskie były na granicy wyginięcia.

Pod koniec lat 70. szacowano, że na wolności pozostało tylko około 250 osobników.

Działania na rzecz ochrony środowiska

W latach 80 oddani obrońcy przyrody i badacze, w tym znana prymatolog Dian Fossey, zaczęli niestrudzenie pracować nad ochroną goryli górskich i ich siedlisk.

Pionierska praca Fossey przyciągnęła międzynarodową uwagę do trudnej sytuacji tych kultowych naczelnych.

Za jej czasów safari z gorylami nie cieszyły się popularnością, ponieważ dopiero kładziono podwaliny pod lepsze poznanie goryli górskich. 

Po tragicznej śmierci Fossey w 1985 r. jej pracę kontynuowały organizacje takie jak Dian Fossey Gorilla Fund International i International Gorilla Conservation Programme (IGCP), które skupiały się na patrolach antykłusowniczych, ochronie siedlisk i angażowaniu społeczności.

W 2004 r. Rwanda sięgnęła do swoich korzeni kulturowych, polegających na nadawaniu noworodkom imion przez starszych i rozszerzyła je na goryle górskie, tworząc pierwszą Kwita Izina.

Ta inicjatywa jest ciągłym przypomnieniem dla społeczności rwandyjskiej i całego świata o ciągłym wzroście populacji goryli górskich.

W wydarzeniu zawsze biorą udział gwiazdy i liderzy polityczni z całego świata.

Zawsze jest to świadectwo tego, jak goryle górskie, podobnie jak historia ludobójstwa w Rwandzie, podniosły się z krawędzi wyginięcia do rzeczywistości, która wciąż wydaje się snem.

Do 2024 r. nadano imiona ponad 370 młodym gorylom od czasu pierwszej Kwita Izina w 2004 r. 

Zaangażowanie społeczności

Jednym z głównych zagrożeń dla goryli górskich byli ludzie. Kłusownictwo w Parku Narodowym Wulkanów w Rwandzie było dość powszechne.

Na szczęście kłusownikami byli miejscowi, których można było oświecić o wartościach ochrony przyrody poprzez rehabilitację. 

Uznając znaczenie angażowania lokalnych społeczności w ochronę środowiska, zainicjowano inicjatywy mające na celu zapewnienie alternatywnych źródeł utrzymania, promowanie ekoturystyki i umożliwienie społecznościom stania się zarządcami swoich zasobów naturalnych.

Obejmowały one utworzenie Wioski Kulturalnej Iby’iwacu.

Oprócz rehabilitacji byłych kłusowników, rząd Rwandy wprowadził politykę podziału dochodów.

Część dochodów uzyskanych ze sprzedanych zezwoleń na odstrzał goryli była i jest reinwestowana w lokalne społeczności poprzez programy podziału dochodów, rozwój infrastruktury, edukację i inicjatywy opieki zdrowotnej, tworząc zachęty dla społeczności do aktywnego uczestnictwa w działaniach na rzecz ochrony środowiska.

Nadzwyczajna regeneracja

Populacja goryli górskich doświadczyła w ostatnich latach niezwykłego odrodzenia.

Według najnowszego spisu przeprowadzonego w 2018 r. populacja goryli górskich w masywie Virunga wzrosła do ponad 600 osobników, co stanowi ważny kamień milowy w ochronie przyrody.

Wzrost liczebności populacji jest dowodem skuteczności strategii ochrony i zaangażowania wszystkich osób zaangażowanych w ochronę tych wspaniałych stworzeń i ich delikatnych siedlisk.

Od 2002 r. Rwanda nie zarejestrowała żadnej aktywności kłusowniczej w Parku Narodowym Wulkanów.

Rehabilitacja byłych kłusowników okazała się jedną z historii sukcesu, która doprowadziła do wzrostu populacji goryli górskich w Parku Narodowym Wulkanów.

Ciągłe wyzwania

Pomimo powyższych osiągnięć, goryle górskie wciąż stoją w obliczu licznych zagrożeń.

Należą do nich szalejąca wojna domowa między Rwandą a Demokratyczną Republiką Konga, a na koniec, ale nie mniej ważne, zmiana klimatu. 

Należy zauważyć, że chociaż Rwanda osiągnęła niespotykany dotąd poziom za rządów prezydenta Paula Kagame, nie ma gwarancji, że zostanie on zastąpiony przez przywódcę, który będzie w stanie kontynuować złote panowanie prezydenta Kagame.

Ważne jest, aby zauważyć, że spadek populacji goryli górskich przypisano głównie wojnom domowym w Afryce Wschodniej. 

Oprócz powyższego zagrożenia, sukces Rwandy w ochronie goryli górskich jest doskonałym przykładem tego, co można osiągnąć poprzez wspólne wysiłki na rzecz ochrony przyrody, zaangażowanie społeczności i zrównoważoną turystykę.

Podkreśla to znaczenie zachowania różnorodności biologicznej i ochrony zagrożonych gatunków, aby przyszłe pokolenia mogły się nimi cieszyć i je doceniać.

Przeczytaj także: Z badań wynika, że małpy człekokształtne mogą stracić 94% afrykańskiego domu z powodu kryzysu klimatycznego i innych ludzkich działań

Podsumowanie

Ochrona goryli górskich w Rwandzie jest kluczowa dla zachowania bioróżnorodności, ponieważ te zagrożone wyginięciem ssaki pełnią istotną rolę w ekosystemie lasów górskich.

Jako roślinożercy, pomagają w rozprzestrzenianiu nasion i utrzymaniu zdrowia roślinności, co wpływa na cały ekosystem.

Ponadto, ich ochrona sprzyja zachowaniu unikalnych siedlisk górskich, które są domem dla wielu innych gatunków roślin i zwierząt.

Z perspektywy globalnej, ochrona goryli ma również wymiar symboliczny, podkreślając wagę działań na rzecz ochrony gatunków zagrożonych i naturalnych ekosystemów.

Oprac. irme.pl