Rozumiemy środowisko jako część szerszej rzeczywistości — społecznej, gospodarczej, technologicznej i cywilizacyjnej

Środowisko naturalne nie istnieje w oderwaniu od człowieka.

Energia, gospodarka, technologia, rolnictwo, przestrzeń, transport, sposób produkcji i konsumpcji, rozwój miast oraz jakość życia tworzą system wzajemnych zależności, których nie można analizować w izolacji.

Dlatego Instytut Rozwoju Myśli Ekologicznej nie ogranicza swojej działalności do ochrony środowiska rozumianej wąsko.

Interesuje nas znacznie szersze pytanie:

Jak powinien wyglądać rozwój, który pozwala człowiekowi korzystać z dorobku cywilizacji, a jednocześnie zachować zdolność środowiska naturalnego do podtrzymywania życia i rozwoju kolejnych pokoleń?

To pytanie wyznacza kierunek naszej działalności.

Myślenie ponad granicami dziedzin

Współczesne problemy coraz rzadziej mieszczą się w granicach jednej dyscypliny.

Nie można rozmawiać o klimacie bez rozmowy o energetyce.

Nie można rozmawiać o energetyce bez rozmowy o gospodarce.

Nie można rozmawiać o gospodarce bez uwzględnienia technologii i zasobów.

Nie można rozmawiać o transformacji bez uwzględnienia społeczeństwa.

Nie można rozmawiać o przyszłości bez uwzględnienia środowiska.

Dlatego IRME rozwija podejście interdyscyplinarne i systemowe.

Łączymy różne perspektywy, ponieważ dopiero ich zestawienie pozwala dostrzec pełny obraz współczesnych wyzwań.

Nie interesuje nas jedynie odpowiedź na pytanie:

„Co się dzieje?”

Chcemy również wiedzieć:

„Dlaczego się dzieje?”

„Jakie będą konsekwencje?”

„Jakie istnieją alternatywy?”

„Które rozwiązania są możliwe do zastosowania?”

„Jaką przyszłość chcemy współtworzyć?”

Główne obszary działalności IRME

Działalność Instytutu koncentruje się wokół obszarów, które mają fundamentalne znaczenie dla przyszłości środowiska, gospodarki i społeczeństwa.

Nie są one od siebie niezależne.

Przeciwnie, tworzą wzajemnie powiązany system.

1. MYŚL EKOLOGICZNA

To fundament działalności IRME.

Rozwijamy refleksję nad miejscem człowieka w środowisku oraz nad sposobem, w jaki powinniśmy rozumieć relację pomiędzy rozwojem cywilizacyjnym a przyrodą.

Myśl ekologiczna nie jest dla nas zbiorem haseł.

Jest próbą odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące odpowiedzialności, granic rozwoju, jakości życia, wykorzystania zasobów i przyszłości kolejnych pokoleń.

Interesuje nas zarówno współczesna refleksja ekologiczna, jak i jej rozwój w kierunku nowych idei, modeli i koncepcji.

2. ŚRODOWISKO I ZASOBY NATURALNE

Środowisko jest podstawowym kapitałem każdej społeczności i każdej gospodarki.

Dlatego analizujemy procesy wpływające na stan środowiska naturalnego, jakość zasobów oraz zdolność ekosystemów do zachowania równowagi.

Interesują nas między innymi:

• jakość powietrza,
• zasoby wodne,
• gleba i powierzchnia ziemi,
• bioróżnorodność,
• zasoby naturalne,
• krajobraz,
• presja antropogeniczna,
• odporność ekosystemów,
• racjonalne gospodarowanie zasobami.

Nie patrzymy jednak na ochronę środowiska wyłącznie przez pryzmat ograniczania zagrożeń.

Interesuje nas również budowanie odporności środowiska i gospodarki na przyszłe wyzwania.

3. KLIMAT I ZMIANA KLIMATU

Zmiana klimatu jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesności.

Wymaga zarówno działań ograniczających presję na klimat, jak i przygotowania społeczeństw, gospodarki i infrastruktury na zachodzące zmiany.

Dlatego interesują nas:

• transformacja klimatyczna,
• adaptacja do zmian klimatu,
• odporność społeczna i gospodarcza,
• bezpieczeństwo zasobów,
• konsekwencje środowiskowe i ekonomiczne zmian klimatycznych,
• długoterminowe scenariusze rozwoju.

W tym obszarze szczególnie ważne jest dla nas łączenie wiedzy naukowej z praktyką podejmowania decyzji.

4. ENERGIA I TRANSFORMACJA ENERGETYCZNA

Energia jest jednym z fundamentów współczesnej cywilizacji.

Jednocześnie sposób jej wytwarzania, przesyłania, magazynowania i wykorzystywania wpływa na środowisko, gospodarkę i bezpieczeństwo państwa.

Dlatego jednym z ważnych obszarów zainteresowania IRME jest transformacja energetyczna.

Obejmuje ona między innymi:

• odnawialne źródła energii,
• efektywność energetyczną,
• magazynowanie energii,
• energetykę rozproszoną,
• biogaz i biometan,
• wodór,
• nowe technologie energetyczne,
• bezpieczeństwo energetyczne,
• lokalne i regionalne systemy energetyczne.

Interesuje nas nie tylko sama technologia.

Interesuje nas cały system energetyczny i jego znaczenie dla przyszłości społeczeństwa i gospodarki.

5. GOSPODARKA I ZIELONA TRANSFORMACJA

Transformacja ekologiczna nie może być oderwana od rzeczywistości gospodarczej.

Przedsiębiorstwa, inwestycje, technologie, rynek pracy, konkurencyjność i dostęp do kapitału są integralną częścią procesu transformacji.

Dlatego analizujemy możliwości budowania gospodarki, która potrafi łączyć:

konkurencyjność + innowacyjność + efektywność zasobową + odpowiedzialność środowiskową.

Interesują nas nowe modele rozwoju, gospodarka niskoemisyjna, zielone inwestycje, transformacja przedsiębiorstw oraz mechanizmy wspierające odpowiedzialny rozwój gospodarczy.

6. GOSPODARKA OBIEGU ZAMKNIĘTEGO I ZASOBY

W świecie ograniczonych zasobów przyszłość nie może opierać się wyłącznie na modelu:

wydobyć → wyprodukować → wykorzystać → wyrzucić.

Dlatego jednym z ważnych kierunków zainteresowania IRME jest przechodzenie od gospodarki linearnej do gospodarki bardziej efektywnie wykorzystującej zasoby.

Analizujemy między innymi:

• efektywność zasobową,
• ponowne wykorzystanie materiałów,
• ograniczanie odpadów,
• recykling,
• ekoprojektowanie,
• modele gospodarki cyrkularnej,
• nowe technologie materiałowe,
• biogospodarkę.

Celem nie jest jednak samo ograniczanie odpadów.

Celem jest zmiana sposobu myślenia o zasobach.

7. ROLNICTWO, ŻYWNOŚĆ I OBSZARY WIEJSKIE

Rolnictwo znajduje się na styku środowiska, gospodarki, bezpieczeństwa żywnościowego i jakości życia.

Dlatego interesuje nas przyszłość rolnictwa w warunkach zmian klimatycznych, transformacji energetycznej i rosnącej presji na zasoby.

Analizujemy między innymi:

• zrównoważone rolnictwo,
• bezpieczeństwo żywnościowe,
• efektywność wykorzystania zasobów,
• biogaz i biometan,
• energetykę obszarów wiejskich,
• ochronę gleb i wód,
• rozwój lokalny,
• nowe modele gospodarowania.

Szczególne znaczenie ma dla nas łączenie rozwoju obszarów wiejskich z transformacją energetyczną i gospodarczą.

8. PRZESTRZEŃ, BUDOWNICTWO I MIASTA

Sposób projektowania przestrzeni wpływa na jakość życia przez dziesięciolecia.

Dlatego interesują nas miasta, gminy i regiony, które potrafią rozwijać się w sposób bardziej efektywny, odporny i przyjazny mieszkańcom.

W centrum zainteresowania znajdują się między innymi:

• efektywność energetyczna budynków,
• termomodernizacja,
• budownictwo energooszczędne,
• rozwój przestrzenny,
• zielona infrastruktura,
• gospodarka komunalna,
• lokalne systemy energetyczne,
• odporność miast i gmin,
• jakość przestrzeni publicznej.

Nie patrzymy na budynek czy miasto jako pojedynczy obiekt.

Patrzymy na nie jako element większego systemu środowiskowego, energetycznego, społecznego i gospodarczego.

9. TECHNOLOGIE I INNOWACJE

Technologia nie jest celem samym w sobie.

Jest narzędziem.

Jej wartość zależy od tego, czy rzeczywiście pomaga rozwiązywać problemy człowieka i środowiska.

Dlatego interesują nas innowacje, które mogą wspierać transformację energetyczną, środowiskową i gospodarczą.

Szczególne znaczenie mają dla nas:

• technologie środowiskowe,
• cyfryzacja,
• sztuczna inteligencja,
• automatyzacja,
• technologie energetyczne,
• nowe materiały,
• rozwiązania dla gospodarki obiegu zamkniętego,
• technologie wspierające samorządy i przedsiębiorstwa.

Interesuje nas nie tylko co technologia potrafi, lecz również jak i po co powinna być wykorzystywana.

10. EDUKACJA I WIEDZA

Nie można przeprowadzić trwałej transformacji bez wiedzy.

Dlatego edukacja jest jednym z naturalnych obszarów działalności IRME.

Nie ograniczamy jej jednak do przekazywania informacji.

Chcemy rozwijać umiejętność rozumienia zależności, krytycznego myślenia i świadomego podejmowania decyzji.

Tworzymy i wspieramy treści, analizy, opracowania, debaty i inicjatywy, które pozwalają lepiej rozumieć współczesne wyzwania.

Bo wiedza jest początkiem odpowiedzialnego działania.

11. POLITYKI PUBLICZNE I ROZWÓJ

Ważne idee muszą znaleźć odzwierciedlenie w decyzjach publicznych.

Dlatego IRME interesuje się również sposobem, w jaki państwo, regiony i samorządy odpowiadają na wyzwania środowiskowe i rozwojowe.

Analizujemy kierunki polityk publicznych, strategie rozwoju, mechanizmy transformacji oraz rozwiązania mogące wspierać długoterminowy rozwój.

Naszym celem nie jest tworzenie polityki dla samej polityki.

Celem jest wspieranie decyzji opartych na wiedzy, analizie i odpowiedzialności za ich długoterminowe konsekwencje.

12. CZŁOWIEK I JAKOŚĆ ŻYCIA

Ostatecznym punktem odniesienia każdej transformacji powinien być człowiek.

Środowisko nie jest abstrakcyjnym pojęciem.

To przestrzeń, w której żyjemy.

To powietrze, którym oddychamy.

Woda, którą wykorzystujemy.

Żywność, którą spożywamy.

Miasta, w których mieszkamy.

Energia, z której korzystamy.

Przestrzeń, w której wychowują się kolejne pokolenia.

Dlatego działalność IRME ostatecznie prowadzi do jednego pytania:

Jak budować przyszłość, w której rozwój cywilizacyjny będzie oznaczał również poprawę jakości życia i większą odpowiedzialność za świat, który pozostawimy następnym pokoleniom?

Od obszarów do kierunków działania

Obszary działalności IRME nie są zamkniętym katalogiem.

Świat się zmienia.

Pojawiają się nowe technologie, nowe wyzwania, nowe modele gospodarcze i nowe pytania dotyczące przyszłości.

Dlatego Instytut pozostaje otwarty na nowe kierunki.

Naszą zasadą nie jest trzymanie się raz ustalonego katalogu tematów.

Naszą zasadą jest reagowanie na rzeczywiste wyzwania i próba ich zrozumienia, zanim staną się problemami, których nie można już ignorować.

Interdyscyplinarność jest naszą metodą

Nie chcemy dzielić świata na osobne szuflady.

Środowisko.

Energia.

Gospodarka.

Technologia.

Rolnictwo.

Przestrzeń.

Społeczeństwo.

Prawo.

Edukacja.

W rzeczywistości wszystkie te obszary są ze sobą połączone.

Dlatego interdyscyplinarność nie jest dla nas hasłem. Jest sposobem myślenia.

Łączymy wiedzę po to, aby lepiej rozumieć zależności.

Łączymy ludzi po to, aby tworzyć lepsze idee.

Łączymy idee po to, aby budować rozwiązania.

Od myśli do zmiany

Obszary działalności IRME mają wspólny mianownik.

Jest nim myśl ekologiczna rozumiana jako odpowiedzialny sposób patrzenia na rozwój człowieka i cywilizacji.

Dlatego droga Instytutu wygląda następująco:

MYŚL
↓
WIEDZA
↓
ANALIZA
↓
DIALOG
↓
IDEA
↓
KONCEPCJA
↓
WSPÓŁPRACA
↓
DZIAŁANIE
↓
ZMIANA

Nie wszystkie idee muszą od razu stać się działaniem.

Nie każde działanie musi być właściwe.

Ale każde odpowiedzialne działanie powinno mieć swoje źródło w myśleniu, wiedzy i zrozumieniu konsekwencji.

Patrzymy dalej

IRME nie chce być instytucją zamkniętą w jednej dziedzinie.

Nie chcemy ograniczać ekologii do ochrony przyrody.

Nie chcemy ograniczać transformacji do energetyki.

Nie chcemy ograniczać rozwoju do wzrostu gospodarczego.

Nie chcemy ograniczać wiedzy do gromadzenia informacji.

Patrzymy szerzej.

Bo przyszłość wymaga myślenia systemowego.

Wymaga łączenia perspektyw.

Wymaga odwagi zadawania trudnych pytań.

I wymaga odpowiedzialności za odpowiedzi, które zdecydujemy się przekuć w działanie.

Nasz kierunek

Instytut Rozwoju Myśli Ekologicznej rozwija myśl, wiedzę i idee służące lepszemu rozumieniu relacji pomiędzy człowiekiem, środowiskiem, gospodarką i rozwojem cywilizacyjnym.

Nie chcemy jedynie opisywać zmian.

Chcemy je rozumieć.

Nie chcemy jedynie reagować na problemy.

Chcemy dostrzegać je wcześniej.

Nie chcemy jedynie mówić o przyszłości.

Chcemy uczestniczyć w jej odpowiedzialnym kształtowaniu.

Bo przyszłość nie powstaje sama.

Powstaje z wiedzy.

Z decyzji.

Z odwagi.

Z odpowiedzialności.

I przede wszystkim —

z myśli.