Stanowiąc przełomową zmianę w globalnej produkcji żywności, akwakultura wyprzedziła dzikie rybołówstwo pod względem całkowitej ilości wyprodukowanych zwierząt wodnych, co stanowi kamień milowy w wysiłkach mających na celu zrównoważone zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania na żywność na świecie.
Powstanie akwakultury
Po raz pierwszy w historii hodowla zwierząt wodnych – zwana akwakulturą – pozwoliła uzyskać więcej produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi niż to, co udało się złowić w naturze.
W r. 2022 akwakultura wyprodukowała 94,4 mln ton, co stanowi 51% całkowitej produkcji zwierząt wodnych i 57% żywności przeznaczonej na ludzkie stoły.
Wzrost ten jest reakcją na stagnację w produkcji dzikich połowów, która pozostaje w dużej mierze niezmieniona od dziesięcioleci.
Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) podkreśliła znaczenie zrównoważonej produkcji dla zapewnienia zdrowej diety rosnącej populacji na świecie.
Zrównoważony rozwój na pierwszym planie
Zrównoważony rozwój zasobów dzikich ryb jest w dalszym ciągu palącym problemem.
Odsetek stad morskich poławianych na poziomach biologicznie zrównoważonych spadł do 62,3 proc. w r. 2021 z 64,6 proc. w r. 2019.
Wymaga to pilnych działań w celu ochrony i odbudowy stad ryb.
Rozwój akwakultury, zwłaszcza w Afryce, jest postrzegany jako kluczowe rozwiązanie zapewniające wystarczającą ilość żywności, żywienia i środków do życia ludności świata, która według prognoz do r. 2030 osiągnie 8,5 miliarda.
Sektor ten stoi jednak przed wyzwaniami związanymi ze zmianą klimatu, niedoborem wody, zanieczyszczeniem i utratą różnorodności biologicznej.
Wezwanie do globalnego działania
Publikacja raportu zbiega się ze spotkaniem przygotowawczym do trzeciej Konferencji Oceanicznej ONZ, która ma odbyć się we Francji w r. 2025.
Celem konferencji jest omówienie krytycznego stanu oceanów na świecie i konieczności ich ochrony dla przyszłych pokoleń.
Ponieważ akwakultura przejmuje wiodącą rolę na światowym rynku żywności, generując rekordową kwotę 195 miliardów dolarów w r. 2022 wzywa się świat do inwestowania w zrównoważone praktyki, które zabezpieczą przyszłość produkcji żywności bez narażania zdrowia naszej planety.
Wpływ akwakultury na środowisko
Akwakultura, czyli praktyka hodowli zwierząt wodnych i roślin przeznaczonych na żywność, ma złożony wpływ na środowisko, który jest bardzo zróżnicowany w zależności od metod hodowli i gatunków.
Oto przegląd kluczowych aspektów środowiskowych związanych z akwakulturą:
Zarządzanie składnikami odżywczymi i odpadami
Jednym z głównych problemów związanych z akwakulturą jest gromadzenie się składników odżywczych i produktów odpadowych, co może prowadzić do zanieczyszczenia wody.
Duże zagęszczenie ryb w systemach akwakultury powoduje powstawanie znacznych ilości odpadów, które mogą zmniejszać poziom tlenu i powodować zakwity glonów, powodując powstawanie martwych stref, w których organizmy wodne nie mogą przetrwać.
Stosowanie środków chemicznych
Aby zapobiec chorobom i pobudzić wzrost, w niektórych gospodarstwach akwakultury stosuje się antybiotyki i inne chemikalia.
Substancje te mogą wpływać na otaczające ekosystemy, potencjalnie wpływając na populacje dzikich ryb i przyczyniając się do oporności na antybiotyki.
Zmiana siedliska
Akwakultura może również prowadzić do zmiany siedlisk, zwłaszcza gdy namorzyny lub inne wrażliwe obszary są oczyszczane pod hodowlę krewetek lub ryb.
Może to mieć szkodliwy wpływ na lokalną różnorodność biologiczną i usługi świadczone przez te ekosystemy.
Ucieczki i gatunki inwazyjne
Istnieje również ryzyko ucieczki gatunków hodowlanych na wolność, co może prowadzić do konkurencji z gatunkami rodzimymi o zasoby i potencjalnie zmieniać lokalne ekosystemy. Gatunki obce mogą stać się inwazyjne i wyprzeć rodzime dzikie zwierzęta.
Pozytywne skutki
Należy jednak pamiętać, że akwakultura niesie ze sobą również potencjalne korzyści dla środowiska.
Na przykład hodowla skorupiaków i wodorostów może poprawić jakość wody poprzez odfiltrowanie nadmiaru składników odżywczych i zapewnienie siedliska dla innego życia morskiego.
Ponadto akwakultura wymaga mniej gruntów i słodkiej wody oraz generuje mniejszy ślad węglowy w porównaniu z tradycyjną hodowlą zwierząt.
Zrównoważone praktyki
Wpływ akwakultury na środowisko jest łagodzony poprzez zrównoważone praktyki.
Postępy technologiczne, takie jak zautomatyzowane systemy karmienia i ulepszone formuły pasz, zmniejszyły ilość odpadów i poprawiły wydajność.
Wprowadzono również środki regulacyjne i certyfikaty mające na celu zapewnienie, że działalność akwakultury minimalizuje swój wpływ na środowisko.
Opracowanie: irme.pl