EkologiaNaturaPrzyrodaŚrodowisko

Drewno ponadczasowym materiałem ekologicznym

Drewno

Dostępność, prostota obróbki i doskonałe właściwości sprawiły, że drewno od wieków wykorzystywane jest do budowy domów i ich wyposażenia, elementów małej architektury, a także wielu innych przedmiotów codziennego użytku.

Liczba wyrobów z drewna, które pojawiają się w domu i ogrodzie jest ogromna.

W budynku drewniane mogą być okna i drzwi, podłogi, parapety, boazerie i inne okładziny ścienne, więźba, schody, meble, zabawki, przybory kuchenne, karnisze, nawet umywalki. W końcu cały dom może być z drewna. Stanowi ono jednak coś więcej, niż budulec.

To materiał z duszą – piękny, uniwersalny, naturalny, przyjemny w dotyku, a co najważniejsze ekologiczny.

Aby służył nam przez lata, musimy o niego dbać, tym samym regularnie impregnować.

Impregnacja polega na nasycaniu materiału preparatami, które znacząco przedłużą jego żywotność i poprawią walory wizualne. Niezabezpieczone, a jednocześnie zawilgocone i zaatakowane przez szkodniki drewno zniszczeje w kilka lat.

Odpowiednio chronione, przetrwa wieki. Dostępne na rynku impregnaty mają różne działania.

Nim zdecydujemy się na zakup, powinniśmy przemyśleć, jakiego środka potrzebujemy, mając na uwadze przede wszystkim rodzaj konstrukcji, lokalizację, gatunek drewna oraz nasze preferencje wizualne.

W obrębie posesji takie elementy, jak drewniane ogrodzenia, oblicówki, płoty, altany, pergole, ławki, tarasy, czy mała architektura muszą stawić czoło opadom, silnemu promieniowaniu słonecznemu i mikroorganizmom, bowiem bez naszej pomocy nie dadzą rady.

Starannej pielęgnacji wymaga drewno na zewnątrz domu, bo musi stawić czoło słońcu i wilgoci.

Mocno wysuszone pęka i odbarwia się.

Promieniowanie słoneczne niszczy bowiem ligninę – podstawowy składnik drewna, odpowiadający za jego wytrzymałość.

Materiał staje się więc porowaty, podatny na niszczący wpływ wody, zszarzały.

Pod wpływem zmian wilgotności budulec pęcznieje i kurczy się, co również prowadzi do osłabienia jego struktury.

Szczególną uwagę należy więc zwrócić na ochronę tych elementów, które mogą mieć kontakt z ziemią i pochodzącą z niej wilgocią (słupki ogrodzeń, trejaży, itp.).

Ponadto materiał poddawany przez dłuższy czas zawilgoceniu, atakowany jest przez grzyby, co powoduje jego rozkład lub rozwój sinizny, która wygląda bardzo nieestetycznie, a często występuje w drewnie sosnowym i jodłowym.

Zarówno budulec suchy, jak i wilgotny atakowany jest przez owady.

Chętnie składają w nim jaja, z których następnie wylęgają się larwy.

Drewno jest dla nich znakomitą pożywką i drążąc wewnątrz niego korytarze, niszczą jego strukturę.

Impregnacja a wpływ warunków atmosferycznych na drewno

Bardziej podatne na wpływ czynników atmosferycznych i biokorozję jest drewno miękkie – sosny, świerku, wierzby, topoli. Łatwo przyjmuje wodę, niezabezpieczone już po kilku sezonach ulega rozkładowi.

Znacznie trwalsze jest twarde drewno dębu, buka, grabu, jesionu, cisu oraz roślin egzotycznych – heban, iroko, teak, cedr – który właściwie nie wymaga impregnacji, bo zawiera dużo naturalnych substancji oleistych.

Nie należy zapominać, że mniejszą odporność ma też drewno nieobrobione, szorstkie – ponieważ łatwo chłonie wilgoć. Zatem, aby zwiększyć jego żywotność, najlepiej je oheblować.

Nie mniej jednak powierzchnia drewnianych konstrukcji raz na kilka lat wymaga odnowienia.

Z komórek drewna odsysane jest powietrze, a jego miejsce zajmuje impregnat.

Środek wnika bardzo głęboko i zabezpiecza materiał na około 20 lat.

Nawet fabryczna impregnacja, wykonana w sposób próżniowo-ciśnieniowy, nie zabezpiecza materiału na zawsze.

Przeprowadza się ją w specjalnych urządzeniach, zwanych autoklawami.

Impregnacja drewna

W sprzedaży jest wiele środków, które nie tylko doskonale chronią drewno, ale i nadają mu pożądany odcień.

Wnikają  głęboko w jego strukturę i mogą zabezpieczać przed różnymi czynnikami.

Zakupu najlepiej dokonywać w specjalistycznych sklepach, w których można liczyć na fachową pomoc sprzedawcy w doborze zarówno samego preparatu, jak i narzędzi do jego aplikacji.

Zanim jednak dokonamy zakupu impregnatu, dokładnie wymierzmy powierzchnię wymagającą zabezpieczenia. Na etykietach produktów znajdziemy wskazówki dotyczące ich przeznaczenia.

Bardzo ważne, by zwrócić uwagę, czy danego środka używa się wewnątrz, czy na zewnątrz budynku, choć niektóre są pod tym względem uniwersalne.

Producenci podają też przykładowe zastosowanie, np. do ogrodzeń,elewacji, elementów małej architektury.

Inne wyroby przewidziane są do powierzchni pionowych, inne do poziomych, np. nawierzchni tarasu.

W przypadku tych ostatnich niezbędne jest utworzenie twardej powłoki, chroniącej deski przed ścieraniem.

Dobrze jeśli preparat będzie działał kompleksowo, zabezpieczając budulec przed rozmaitymi czynnikami.

Większość chroni drewno przed wilgocią, promieniowaniem UV oraz rozwojem pleśni i innych grzybów.

Te, które zwalczają szkodniki mają różną zawartość substancji biobójczych.

Niektóre środki nie tylko chronią, ale i leczą zagrzybione fragmenty. Jeszcze inne zabezpieczają powierzchnię drewna przed ogniem.

W bogatej ofercie znajdziemy też wyroby z różnymi dodatkami, np. woskiem, odpychającym wodę, bądź nanocząsteczkami, które wnikają głęboko i tworzą warstwę nieprzepuszczającą wilgoci.

Impregnaty do drewna są transparentne – nie zakrywają rysunku słojów.

Mogą być bezbarwne, albo koloryzujące, jeśli zawierają pigmenty. Na rynku znajdziemy impregnaty na bazie wody, bądź rozpuszczalników organicznych.

Produkty wodorozcieńczalne są ekologiczne i cieszy fakt, że coraz powszechniejsze.

Mają bardzo dobre właściwości, używa się ich zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku.

Chronią przed wilgocią, owadami, mikroorganizmami, wnikają również w lekko wilgotne drewno, są wydajne i prawie bezwonne, co ma znaczenie we wnętrzach. Są bezpieczne – niektórymi można malować zabawki.

Należy jednak pamiętać, że nie zaleca się pokrywać nimi starego, bardzo wysuszonego drewna, bo może to doprowadzić do jego pęcznienia i pękania.

Impregnaty rozpuszczalnikowe lepiej sprawdzą się przy zabezpieczaniu starego, wysuszonego materiału, ponadto są skuteczniejsze jako baza  środków owadobójczych.

Podobnie, jak wyrobów wodorozcieńczalnych, używa się ich wewnątrz i na zewnątrz domów. Zapewniają bardzo dobrą ochronę przed wilgocią, szkodnikami, mikroorganizmami i promieniami UV.

Wosk do drewna

Konserwacja drewna – metody, środki, sposoby

Konserwacja drewna to nie tylko zastosowanie impregnatu. Nie utworzy on bowiem powłoki, która mogłaby stanowić ostateczne wykończenie.

Co więcej, sam impregnat może zostać w pewnym stopniu wypłukany przez wodę.

Potrzebne jest więc dodatkowo naniesienie lakieru, lakierobejcy, farby, bądź specjalnego oleju.

Wybór produktu zależy głównie od tego, jaki chcemy uzyskać efekt.

Na zewnątrz domu wykorzystuje się specjalne lakiery, inne we wnętrzach – dające powłokę elastyczną.

Mogą mieć właściwości barwiące (lakierobejce), najczęściej mają wtedy odcień brązu, zieleni, lub błękitu.

Zazwyczaj maluje się w ten sposób ogrodzenia i meble ogrodowe.

Lakierobejce są transparentne, a więc nie zakrywają słojów, tylko podkreślają ich naturalny rysunek.

Emalie tworzą warstwę kryjącą, przez którą drewno traci nieco naturalny charakter.

Rzadko wybiera się je do wykańczania surowego, lub lakierowanego materiału, raczej do odnawiania elementów malowanych farbą.

Powłoka taka nie jest zbyt trwała – emalia nie wsiąka głęboko i uniemożliwia oddychanie drewna. Nie jest polecana wykańczania desek tarasowych.

Natomiast olej wnika głęboko, skutecznie zapobiegając wchłanianiu wilgoci.

Konserwuje się nim głównie nawierzchnie tarasów. Wewnątrz pomieszczeń środkami lakierniczymi wykańczamy boazerie, drewniane sufity, podłogi, drzwi, meble.

W zasadzie nie ma konieczności ich impregnowania – o ile nie wprowadzimy drewna do łazienki.

Lakier najczęściej stosowany jest do zabezpieczania podłóg drewnianych.

Podkreśla ich naturalny wygląd i tworzy twardą powłokę, która chroni przed uszkodzeniami nawet miękkie gatunki drewna.

Polakierowana powierzchnia jest gładka, a sam preparat nie wnika w materiał, tylko jego ochronna warstwa zostaje na jego powierzchni.

Jeśli po latach będzie to brzydko wyglądać, można ja zeszlifować i ponownie odnowić.

Lakiery mogą być bezbarwne, albo barwione.

Do wyboru mamy matowe, półmatowe i z połyskiem.

Do malowania podłóg i schodów stosuje się lakiery rozpuszczalnikowe na bazie poliuretanu oraz lakiery wodorozcieńczalne.

Z kolei do malowania mebli zaleca się lakiery wodne.

Jeśli zamierzamy zmienić kolor mebla przydadzą się lakierobejce.

Uzyskanie zupełnie nowego, jednolitego koloru umożliwiają farby i emalie, które zakrywają  rysunek słojów.

Warto po nie sięgnąć, gdy chcemy odnowić meble, czy drewniane elementy wyraźnie nadgryzione zębem czasu.

Przygotowanie powierzchni drewna pod impregnację

Wiele osób zadaje sobie pytanie jak przygotować powierzchnię, w jaki sposób impregnować oraz jak aplikować.

Otóż zanim przystąpimy do impregnacji drewna, odpowiednio je przygotujmy do tego zabiegu.

Materiał powinien być już obrobiony, przycięty, oszlifowany wzdłuż włókien itd.

Przed malowaniem powierzchnię należy odkurzyć i w razie konieczności odtłuścić.

W przypadku renowacji drewnianych elementów, w pierwszej kolejności trzeba usunąć łuszczące się i zmurszałe warstwy. Niewielkie ubytki wypełnić szpachlą.

Później wyrównać powierzchnię papierem ściernym i oczyścić z pyłu.

Impregnację przeprowadza się przy ciepłej, suchej pogodzie. Zalecana temperatura otoczenia, to 10 – 25 stopni Celsjusza.

Drewno ma być suche w trakcie zabiegu, a także jakiś czas po jego zakończeniu – dzięki temu preparat wniknie w głąb powierzchni.

Miejsce pracy należy zabezpieczyć folią, jeśli jest taka konieczność. Zgromadzić wszystkie niezbędne narzędzia, założyć rękawice i ubranie ochronne.

Należy trzymać się zaleceń zamieszczonych na opakowaniu produktu, powinna być tam określona między innymi liczba warstw, jakie trzeba nałożyć.

Każda kolejna warstwa musi być cieńsza od poprzedniej, bo drewno staje się coraz mniej chłonne.

W żadnym wypadku nie można nakładać na zapas, bowiem zbyt gruba powłoka szybko pęka.

Większość preparatów rozprowadza się za pomocą pędzla.

Aby uzyskać równomierną warstwę, należy wykonywać długie, płynne pociągnięcia, zgodnie z kierunkiem usłojenia.

Duże powierzchnie szybko i wygodnie maluje się wałkiem.

Jeśli nie musimy malować całego elementu, a jedynie uzupełnić miejscowe ubytki w powłoce ochronnej, najlepiej użyć szmatki, lub gąbki i wetrzeć preparat zgodnie z kierunkiem słojów. W podobny sposób nanosi się olej do drewna.

Do niektórych produktów dołączane są aplikatory, w postaci gąbki o płaskiej, lub karbowanej powierzchni, zamocowanej niekiedy na uchwycie.

Zastosowanie pistoletu natryskowego, lub agregatu wymaga dużej wprawy i nie jest takie tanie. Rynek oferuje duży wybór różnych impregnatów.

Dlatego też przy każdej decyzji zakupowej warto doczytać o koniecznym numerze pozwolenia Urzędu Rejestracji Produktów leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych na opakowaniu i dopytać, co tak naprawdę kupujemy. Jakie substancje biobójcze zawiera dany impregnat, w jakiej ilości i czy w istocie jest impregnatem.

Bowiem zdarza się, że w impregnatach kolorowych środki biobójcze są w ilości symbolicznej tylko po to, aby dało się napisać na opakowaniu, że są w składzie.

Jednak ich stężenie jest za niskie, aby mogły skutecznie zadziałać.