CzłowiekEkologiaGospodarkaPrzemysłŚrodowisko

Ekologiczny wymiar polskich mebli

ekologia – las – natura

W Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju branża meblarska została określona, jako jedna z polskich specjalizacji przemysłowych.

To w pełni zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę, że od roku 2010 Polska znajduje się w elitarnym gronie pięciu największych producentów mebli w Europie.

W ubiegłym roku  wartość produkcji sprzedanej przemysłu meblarskiego wyniosła w naszym kraju aż 42 mld zł.

Jednocześnie Polska znajduje się na czwartym miejscu w rankingu największych eksporterów mebli na świecie.

Ministerstwo Rozwoju za cel strategiczny postawiło sobie, by w roku 2030 polski przemysł meblarski był numerem jeden w Europie pod względem wartości produkcji mebli.

Aby to jednak osiągnąć, niezbędny jest jest dostęp do najnowszych rozwiązań technologicznych i stosowanie na szeroką skalę materiałów w 100% ekologicznych.

Wraz z narastającą modą na spersonalizowane kreacje wnętrz, na rynku pojawia się coraz więcej oryginalnych mebli.

Wszechobecną modę  na nawiązywanie do natury i przyrody zaobserwować można w każdej dziedzinie życia.

Piękno surowców naturalnych jest inspiracją zwłaszcza dla projektantów, kreatorów sztuki oraz designu.

Wykorzystując urok drewna, jego niepodważalną klasę oraz szlachetny charakter, projektanci tworzą kolekcje, które w nowatorski sposób łączą tradycję z nowoczesnością.

Drewno to materiał bardzo ciepły, uniwersalny i łatwy w obróbce. Drewno skupia w sobie szereg pozytywnych cech, między innymi jest w pełni ekologiczne.

Coraz częściej zwracamy uwagę na aspekty ekologii, ochrony środowiska, czy własnego zdrowia.

Dlaczego więc nie zawsze dbamy o otoczenie w którym spędzamy większość czasu i przedmioty, którymi się otaczamy?

Nie zdajemy sobie bowiem sprawy, jak szkodliwe, szczególnie dla dzieci mogą być np. niektóre meble.

Zakupy mebli tanich, sprzedawanych głównie przez sieci wielkopowierzchniowe są z pewnością korzystne pod względem finansowym, ale niekoniecznie muszą się opłacać.

Dlaczego?

W przypadku mebli zazwyczaj za niską ceną kryje się też (niestety) niska jakość i co ważniejsze, obecność szkodliwych materiałów i substancji.

Bardzo często można też spotkać się z sytuacją odwrotną, mianowicie za niską jakość mebla i znaczący w nim udział materiałów i substancji szkodliwych płacimy znacznie więcej.

Alternatywą są oczywiście meble w pełni ekologiczne, do produkcji których wykorzystano w 100% składniki naturalne, w tym drewno, kleje, powłoki wykończeniowe.

Meble drewniane są dość popularne w polskich domach.

Niestety często wykonane z drewna niewiadomego pochodzenia, co z kolei powoduje coraz większą degradację lasów.

Jak wiemy, to właśnie one w dużej mierze zapewniają całej kuli ziemskiej mnóstwo tlenu.

Poza tym transportowanie drewna z jednego na drugi koniec świata również ma negatywny wpływ na środowisko naturalne poprzez emisję CO2.

Lepiej zatem postawić na produkty wykonane z gatunków drewna, które w ramach zrównoważonej gospodarki leśnej, odnawialne są przez kolejne zalesienia.

Blat drewniany.

Producenci mebli wykonanych z drewna nie zawsze stosują się do standardów ekologicznych.

Używają np. klejów, które zawierają szkodliwe formaldehydy. I to w sytuacji, w której badania naukowe wykazały, że substancja ta jest rakotwórcza.

Ponadto bardzo często producenci stosują lakier syntetyczny, który również zawiera substancje szkodliwe dla zdrowia człowieka i środowiska naturalnego.

Formaldehyd, to substancja chemiczna, która może wywołać różnego typu reakcje uczuleniowe.

Środek ten stosuje się przy produkcji mebli drewnianych, a dokładnie ich balsamowaniu.

Używa się go również przy wytwarzaniu różnego rodzaju pianek izolacyjnych i klejów.

Przy zakupie nowych mebli warto sprawdzić skład, czy w produkcji nie użyto formaldehydu, który ma oznaczenie: quanterium-15.

Aby meble spełniały standardy ekologiczne muszą być wykończone substancjami naturalnymi, np. woskiem pszczelim, czy olejami roślinnymi.

Oleje roślinne na przestrzeni lat były stosowane jako preparaty do ochrony drewna.

W przeszłości – powszechne, później wyparte przez bardziej skuteczne chemiczne środki ochrony i konserwacji.

Dziś wracają do łask przede wszystkim ze względu na naturalne pochodzenie.

Oleje roślinne dawały często dobre rezultaty hydrofobizujące, a także poprawiały stabilność wymiarową, lecz z reguły nie pozwalały na przywrócenie utraconych właściwości mechanicznych drewna.

Oleje roślinne używane do ochrony drewna to olej lniany, rzepakowy, słonecznikowy, gorczyczny, palmowy, kokosowy i z nasion soi.

Najbardziej popularny ze wszystkich gatunków jest olej lniany, a impregnacja ciśnieniowa wydaje się być dobrym, ekologicznym zastosowaniem, pozwalającym na zwiększenie odporności na działanie wilgoci przy jednoczesnym pozostawieniu niezmienionych właściwości mechanicznych.

Biorąc pod uwagę wzrost zapotrzebowania na naturalne środki ochrony drewna, olej lniany jawi się jako impregnat z dużym potencjałem.

Zużyte drewno, uprzednio impregnowane olejem lnianym, może zyskać nowe zastosowanie (może zostać poddane recyklingowi jako materiał chemicznie czysty).

Warto zatem zwrócić uwagę na wykończenie powierzchni mebli, bowiem ma to kolosalne znaczenie dla naszego życia i zdrowia.

Bez względu na to o jakich meblach mówimy ważne, by były wykonane w 100% z materiałów i surowców naturalnych oraz by ich kanty nie były ostre.

Jest to bowiem ważny aspekt wpływający na nasze bezpieczeństwo podczas ich użytkowania. Wyobraźmy sobie, że w nowozakupionym stole występuje kilka substancji wysoce szkodliwych dla zdrowia.

Pamiętajmy, że jedząc, dotykamy jego powierzchni, a w całym mieszkaniu unoszą się składniki, które emitują.

Najczęściej są to oprócz wspomnianego formaldehydu:

* lotne związki organiczne (LZO), które jak sama nazwa wskazuje, wydzielają się jako gaz. Substancje te są bardzo niebezpieczne i według badań przyczyniają się do rozwoju nowotworów i astmy,

* związki perfluorowane (PFC) – najczęściej używane do produkcji mebli odpornych na plamy. Wykazano, że związki te prowadzą do wad wrodzonych, ponieważ dostają się do mleka matki karmiącej. Są także jednym z powodów powstawania nowotworów,

* polibromowane etery difenylowe (PBDE), czyli substancje, które zmniejszają palność. Są odpowiedzialne za choroby układu hormonalnego, nowotwory, czy wady rozwojowe. Testy naukowe potwierdziły to – wyniki są szokujące – aż 99% kobiet w ciąży, które wzięły udział w badaniu, miały zanieczyszczony organizm właśnie tymi substancjami, wykorzystywanymi do produkcji mebli.

W tym kontekście warto ponownie rozważyć dawniej używane metody zabezpieczenia drewna między innymi za pomocą olejów roślinnych, a przede wszystkim olejem lnianym.

meble

Meble wykonane z płyt wiórowych, płyt laminowanych czy płyt MDF również zawierają mnóstwo lotnych związków organicznych i substancji, które mogą wywołać astmę i inne problemy zdrowotne.

Każda z tych płyt może zawierać wspomniane wcześniej formaldehydy.

Jest to środek, który utrzymuje się w powietrzu tworząc szkodliwe opary.

Szacuje się, że mogą się one ulatniać nawet przez 20-30 lat od wytworzenia.

Płyty te są też szczególnie trudne do przetworzenia, nie ulegają biodegradacji, a do wyprodukowania ich potrzeba ogromnej ilości energii.

Ponadto wpływają niekorzystnie na nasze zdrowie, jak i na środowisko naturalne.

Co prawda produkcja płyt ogranicza zapotrzebowanie na drewno, dzięki czemu więcej drzew produkuje tlen, ale dzieje się to kosztem naszego zdrowia.

Ciekawostką pozostaje fakt, jakie meble i gdzie kupują Polacy, na co zwracają uwagę i co jest ważne przy ich zakupie.

Z przeprowadzonego przez KPMG w Polsce badania wynika, że w ciągu ostatnich trzech lat aż 61% wszystkich respondentów biorących udział w badaniu  dokonało zakupu nowych mebli, zaś jedynie 7% osób badanych nie kupiło w tym okresie żadnych mebli.

Statystyczne gospodarstwo domowe, którego członkowie nabyli meble w analizowanym okresie, przeznaczyło na ten cel 4,5 tysiąca złotych.

Wśród różnych rodzajów kupowanych mebli respondenci najczęściej wybierali meble do pokoju dziennego, do kuchni oraz sypialni.

Polacy zdecydowanie najczęściej kupują meble w salonach meblowych, przede wszystkim sieciowych, lecz również tych niesieciowych.

Wraz z dynamicznym rozwojem technologii oraz poziomem i różnorodnością oferty sklepów online, zauważalnie zwiększa się udział roli internetu jako miejsca dokonywania zakupów – niemal co trzeci respondent kupuje meble z wykorzystaniem tego kanału.

Rynek e-commerce staje się coraz bardziej popularną formą robienia zakupów, również w odniesieniu do mebli.

Jak wynika z przeprowadzonego na zlecenie KPMG badania, internet stanowi źródło informacji dla większości klientów branży meblarskiej.

Poszukują oni wiedzy o produktach przede wszystkim na stronach internetowych producentów i sprzedawców mebli, na forach dyskusyjnych, blogach oraz serwisach społecznościowych.

KPMG w Polsce dokonało analizy szeregu czynników mających wpływ na decyzje zakupowe w odniesieniu do mebli.

Dla prawie dziewięciu na dziesięciu konsumentów kluczową rolę odgrywają funkcjonalność (88%) oraz trwałość wykonania mebli (87%).

Na kolejnych miejscach uplasowały się stosunek jakości do ceny (84% badanych wskazało go jako czynnik istotny, lub bardzo istotny) oraz wysoka jakość (82%).

Dla ośmiu na dziesięciu Polaków istotne znaczenie ma możliwość zwrotu, bądź reklamacji zakupionych mebli, a także atrakcyjny wygląd.

Relatywnie mniejszy wpływ na zachowanie nabywców mebli mają takie czynniki, jak panująca moda (oceniona jako istotna jedynie przez 31% respondentów) oraz marka mebli (31%).

Jak wynika z badania KPMG przeprowadzonego wśród przedstawicieli firm działających na rynku meblarskim w Polsce, meble powinny przede wszystkim ładnie wyglądać i dobrze prezentować się we wnętrzu mieszkania.

Jeżeli chodzi o walory ekologiczne mebli, świadomość konsumentów niestety jest na bardzo niskim poziomie, a kupno mebli, które byłyby bezpieczne i ekologiczne, jest ostatnią rzeczą, jaka przychodzi ludziom na myśl – nawet tym, którzy chcieliby wprowadzić ekologię u siebie w domu.

A zatem, na co zwracać uwagę przy zakupie mebli ekologicznych?

Kupujmy rzeczy trwałe, wybierajmy meble na całe życie, a nie na okres przejściowej mody.

Bierzmy pod uwagę nie tylko styl, ale i wytrzymałość.

Najlepsze są meble drewniane – zapytajmy, czy ich „ekologiczny” producent np. testował wytrzymałość poszczególnych elementów.

Jeśli chodzi o tapicerkę, to wybierajmy tkaniny o stylizacji ponadczasowej, klasycznej.

Meble ekologiczne to coś więcej, niż tylko drewno i powłoki malarskie. To także tkanina.

Coraz większą popularność zyskują nowe, ekologiczne tkaniny, których przybywa w błyskawicznym tempie, jest więc szereg możliwości dla konsumentów.

Szukajmy zatem tkanin ze zrównoważonych źródeł, jak syntetyczna skóra i organiczna bawełna, albo tkanin z włókien z recyklingu, bądź takich, które można kompostować, gdy się zniszczą.

Coraz więcej producentów mebli stara się, aby ich wyroby były ekologiczne i odpowiadały zatwierdzonym standardom.

Urządzając dom, postarajmy się ustalić pochodzenie zakupionych mebli.

Sprawdźmy etykiety, atesty wytrzymałości i bezpieczeństwa, certyfikaty – np. FSC. Forest Stewardship Council (FSC), to certyfikat pozyskiwania surowców naturalnych w drodze odpowiedzialnej gospodarki leśnej.

Przyznawany drzewnym produktom leśnym takim, jak meble, papier, pokrycia podłogowe, okna, drzwi, instrumenty muzyczne oraz bezdrzewnym produktom pochodzenia leśnego, takim jak syrop klonowy, kauczuk czy orzech brazylijski.

Zakres certyfikatu obejmuje tylko pierwszy etap łańcucha produkcji, tj. pozyskanie surowca.

Ponad 148 mln ha lasów na świecie jest obecnie certyfikowanych zgodnie ze standardami FSC.

Certyfikacja przede wszystkim dotyczy mebli dla dzieci w każdym wieku, które powinny być wykonane z materiałów nietoksycznych, nie mogą mieć żadnych ostrych, czy wystających elementów, narożniki i krawędzie zaokrąglone i starannie wykończone.

Szuflady powinny być wyposażone w blokady zapobiegające ich wypadaniu, a drzwi szafek w zamki uniemożliwiające samoistne otwieranie.

Najostrzejszymi normami bezpieczeństwa objęta jest produkcja łóżeczek dla niemowląt. Ich produkcja obecnie odbywa się zgodnie z europejskimi normami PN – EN 716-1:2010 oraz PN – EN 716-2:2010, ustalonymi w roku 2013.

Równie istotna jest wytrzymałość i odstępy między szczebelkami, które muszą wykluczać ryzyko uwięzienia głowy, rąk i nóżek dziecka.

Szczyty łóżeczka powinny być odpowiednio wytrzymałe i na tyle wysokie, by dziecko nie mogło z nich wypaść nawet w najwyższym położeniu dna łóżeczka.

Wszystkie krawędzie łóżeczka muszą być zaokrąglone, a otwory na okucia i śruby montażowe powinny mieć średnicę nie większą, niż 6 mm co zapobiega wkładaniu w nie paluszków.

Normy regulują także jakość i rodzaj materiałów, z których wykonuje się meble.

Do produkcji można używać wyłącznie odpowiednio obrobionego drewna, pozbawionego wad strukturalnych i udziału środków toksycznych.

Atesty wydawane są bezterminowo.

Jednakże obowiązkiem producenta jest zachowanie powtarzalności produkcji i stabilności procesu produkcyjnego.

Innymi słowy, każdy kolejny mebel (z certyfikowanej linii) musi być taki samej jakości co ten przetestowany.

Zatem prześledźmy źródła i nie bójmy się zadawać niekiedy trudnych dla producentów pytań.

Bowiem powinniśmy mieć pewność, że kupowany przez nas mebel jest ekologiczny i to nie tylko z nazwy.

Jedynie wówczas, gdy wiemy skąd pochodzi materiał, czym jest powlekany i nasączony i kto wykonał przedmiot, możemy go spokojnie kupić.

W ten sposób mamy pewność, że nie popieramy nieetycznej lub opartej na materiałach nieekologicznych produkcji, a zakupione meble wytworzone są w duchu zrównoważonego rozwoju.

Mają być trwałe, nie truć nas zarówno podczas wykonywania jak i w trakcie użytkowania, nie stwarzać problemów z utylizacją, lub ponownym przetworzeniem, na bazie materiałów i surowców w 100% ekologicznych i co ważne pochodzić z miejsc o zrównoważonej produkcji.

Zatem pamiętajmy, kupowanie mebli ekologicznych nie ma świadczyć jedynie o modnym eko stylu życia, ale o odpowiedzialności za środowisko i obecne oraz przyszłe pokolenia.

autor: Przemysław Karlik

źródło: Raport KPMG w Polsce pt. „Rynek meblarski w Polsce” powstał na podstawie analizy danych uzyskanych od firm i instytucji badawczych (głównie Euromonitor International) oraz instytucji statystycznych (Eurostat i GUS). KPMG w Polsce z pomocą firmy badawczej ARC Rynek i Opinia przeprowadziło badanie konsumentów oraz badanie firm z branży. Badanie konsumenckie zostało zrealizowane na reprezentatywnej grupie 1016 dorosłych Polaków metodą CAWI. W raporcie zostały również wykorzystane dane pozyskane w badaniu przeprowadzonym wśród przedstawicieli przedsiębiorstw z branży. Badanie zrealizowano metodą CATI i objęto nim 106 firm meblarskich. Oba badania zostały przeprowadzone w marcu roku 2017