EkologiaPrzemysłŚrodowisko

Rolnictwo i żywność ekologiczna ważną dziedziną gospodarki

Rolnictwo i żywność ekologiczna są ważną dziedziną gospodarki, gdyż dostarcza społeczeństwu niezbędnych każdemu, zdrowych produktów żywnościowych.

Produkcja rolna – tu i w przyszłości – zależy wprost od zasobów i stanu środowiska oraz klimatu, a jednocześnie wpływa na środowisko.

Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej dostrzega i uwzględnia powiązania pomiędzy konkurencyjnością sektora rolnego, a szeroko rozumianymi uwarunkowaniami środowiskowymi.

Wyrazem tego jest między innymi promowanie rolnictwa ekologicznego. Rolnictwo ekologiczne to tradycyjne, przyjazne dla środowiska metody produkcji.

Jest to sposób gospodarowania, polegający przede wszystkim na zaprzestaniu stosowania w procesie wytwarzania żywności środków chemii rolnej i weterynaryjnej.

Jego rozwój oznacza dla wszystkich obywateli korzyści wynikające z ochrony gleb, wód zachowania różnorodności biologicznej i krajobrazu. Dlatego należy wspierać tych rolników, którzy decydują się na mniej wydajną, pracochłonna produkcję i wytwarzają specyficzne produkty, a jednocześnie działają na rzecz jakości środowiska naturalnego.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oferuje w ramach działania Rolnictwo ekologiczne, płatności na rzecz rolników prowadzących certyfikowana produkcję ekologiczną lub też dopiero przestawiających swoją produkcję na metody ekologiczne.

Płatności ekologiczne, które rolnik może otrzymać w ramach tego działania, pomagają zrekompensować dochód utracony ze względu na mniejszą wydajność i wyższe koszty związane z produkcją ekologiczną.

Rolnictwo ekologiczne to prowadzenie produkcji rolniczej w sposób łączący najkorzystniejsze dla środowiska praktyki, wysoki stopień różnorodności biologicznej, ochronę zasobów naturalnych, stosowanie wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt.

Oferuje ono konsumentom wyroby wytwarzane przy użyciu substancji naturalnych i naturalnych procesów.

Rolnictwo ekologiczne pełni podwójną funkcję społeczną, z jednej strony dostarcza towarów na rynek kształtowany przez popyt na produkty ekologiczne, a z drugiej strony jest działaniem w interesie publicznym, ponieważ przyczynia się do ochrony środowiska, dobrostanu zwierząt i rozwoju obszarów wiejskich.

Zasady systemu rolnictwa ekologicznego są ustanowione na poziomie przepisów unijnych.

Określono w nich między innymi jakimi metodami wytwarzany może być produkt ekologiczny oraz jak ten produkt powinien być oznaczony, aby zapewnić jego rozpoznawalność.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami tylko produkty certyfikowane, tj. objęte systemem rolnictwa ekologicznego, mogą być sprzedawane jako ekologiczne.

Natomiast grunty, na których prowadzona będzie produkcja ekologiczna muszą przejść okres przestawiania (konwersji), który trwa do trzech lat.

Sprawne przeprowadzenie gospodarstwa na ekologiczny system produkcji wymaga wiedzy i dobrego zaplanowania.

Trzeba odpowiedzieć sobie na liczne pytania.

Jaki rodzaj produkcji wybrać?

Jak i gdzie sprzedawać produkty wytworzone w gospodarstwie?

Decyzja o wyborze kierunku rozwoju musi uwzględniać elementy otoczenia, w którym funkcjonuje gospodarstwo, takie jak: warunki klimatyczne, glebowe, wielkość i położenie gospodarstwa, posiadane zabudowania gospodarcze, zaplecze socjalne oraz wiedzę gospodarza i współpracowników.

Warto też nawiązać kontakt z innymi rolnikami ekologicznymi, jak również organizacjami związanymi z tym systemem produkcji w celu wymiany doświadczeń, rozważenia wspólnej działalności, pomocy czy to w sprzedaży produktu, czy też znalezienia firmy przetwórczej i organizacji rynku zbytu.

Na podstawie tych działań pojawia się możliwość realizacji celu, jakim jest przestawienie gospodarstwa.

Przestawienie na ekologiczny system gospodarowania najlepiej rozpocząć od przygotowania nawozów i zaplanowania płodozmianu.

Układając płodozmian, obok właściwości stanowiska i możliwości wykorzystania uprawianych roślin, należy uwzględnić wymagania stawiane przez rolnictwo ekologiczne, tj. zaopatrzenie roślin następczych w azot, ograniczanie zachwaszczenia oraz zapobieganie nasilaniu występowania szkodników i chorób roślin uprawnych.

Dobrze ułożony płodozmian ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia poziomu materii organicznej w glebie i aktywności biologicznej gleby, a wysiew w poplonie roślin bobowatych lub innych roślin użyźniających glebę po wcześnie zbieranych uprawach, wzmacnia opisywane właściwości płodozmianu.

Istotnym zagadnieniem w przestawianiu gospodarstwa rolnego na metody ekologiczne jest regulacja zachwaszczenia upraw. Wprowadzenie wielostronnego płodozmianu, a także wykonanie zabiegów mechanicznych w terminach uwzględniających fazę rozwojową roślin uprawnych i chwastów wpływa na ograniczenie zachwaszczenia upraw.

W gospodarstwie ekologicznym szczególnie ważna jest prawidłowa uprawa gleby z zastosowaniem odpowiednich maszyn i narzędzi.

Żeby zmniejszyć ryzyko związane ze zmianą sposobu zarządzania oraz aby mieć obiektywny przegląd sytuacji w gospodarstwie, niezbędne jest opracowanie planu przestawiania gospodarstwa na rolnictwo ekologiczne.

O pomoc w jego opracowaniu można zwrócić się do ośrodków doradztwa rolniczego, jak również do stowarzyszeń rolników ekologicznych.

Trend związany ze zdrowym odżywianiem i byciem „eko” z roku na rok zyskuje na sile.

Czy to się przekłada na spożycie produktów ekologicznych?

Otóż Polska jest znaczącym producentem żywności, jednak spożycie w kraju żywności ekologicznej jest ciągle zbyt niskie.

Cieszy fakt, że konsumenci są coraz bardziej wymagający i świadomi swoich wyborów, w szczególności ci żyjący w dużych aglomeracjach miejskich.

Coraz częściej sprawdzają oni informacje znajdujące się na opakowaniach, a także dzielą się swoimi spostrzeżeniami i opiniami w internecie.

Odpowiedzią na coraz większe wymagania konsumentów wobec sektora spożywczego było opracowanie Systemu Gwarantowanej Jakości Żywności (QAFP).

Został on przygotowany w roku 2009 z inicjatywy Unii producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego jako efekt obserwacji nowych trendów rynkowych i dynamicznego rozwoju branży mięsnej. Ideą wprowadzenia QAFP było zwiększenie zaufania do żywności pochodzenia mięsnego.

Znak QAFP

Certyfikat Systemu Gwarantowanej Jakości Żywności QAFP posiada już w naszym kraju 111 zakładów przetwórczych i producentów rolnych.

Znak QAFP gwarantuje, że kupiony produkt ma nie tylko sprawdzony, najlepszej jakości skład, ale posiada również odpowiednie walory smakowe, wizualne i kulinarne.

System QAFP jest efektem współpracy ekspertów i naukowców z wiodących ośrodków akademickich w Polsce.

Obecnie w tym systemie produkowane i pakowane jest mięso wieprzowe, drobiowe,  oraz wędliny, konserwy drobiowe i wieprzowo-wołowe.

Produkty opatrzone tym znakiem  są identyfikowalne na każdym etapie produkcji, ponieważ system obejmuje swoim zasięgiem wszystkie ogniwa łańcucha produkcyjnego.

W utrzymaniu wysokich standardów produkcji pomagają cykliczne i szczegółowe kontrole, które są obowiązkowe dla wszystkich firm ubiegających się  lub już posiadających certyfikat QAFP.

Certyfikat nadawany jest przez niezależne jednostki certyfikujące, które są nadzorowane przez Polskie Centrum Akredytacji. Jest on ważny jedynie przez rok.

Jeżeli rolnik, ubojnia czy zakład mięsny chce dalej posługiwać się znakiem, musi ponownie poddać się kontroli przez jednostkę certyfikującą.

Konsumenci oczekują od produktów istniejących na rynku przede wszystkim najwyższej jakości i powtarzalnego smaku.

Poszukują nowości rynkowych wpisujących się w panującą modę.

Oprócz zapotrzebowania na nowe, innowacyjne produkty można zauważyć też powrót do wyrobów tradycyjnych i naturalnych, takich jak chociażby masło, twarogi, śmietany, naturalne jogurty, kefiry, zsiadłe mleko itp.

Podobnie rzecz się ma np. pośród producentów owoców i warzyw.

Według ekspertów w praktyce owoce i warzywa powinny stanowić aż połowę tego, co jemy.

Jednak trendy związane ze zdrowym odżywianiem i byciem „eko” nie powodują istotnego spożycia owoców i warzyw w przeliczeniu na mieszkańca, chociaż po spadku w latach 2005-2010 zauważa się nieznaczny jego wzrost, dotyczy to głównie owoców.

Polski rynek ekożywności rozwija się dynamicznie, natomiast musimy jeszcze pokonać długą drogę do takich krajów, jak Wielka Brytania, Niemcy, Holandia, czy Austria.

Według prognoz ekspertów Ekoj.pl tendencja wzrostowa na polskim rynku ma się utrzymać przynajmniej do roku 2030.

Natomiast w roku 2018 wartość rynku produktów eko w Polsce przekroczy miliard złotych. A jeszcze 20 lat temu liczbę specjalistycznych gospodarstw szacowano zaledwie na 500, a uprawami ekologicznymi zajmowali się głównie pasjonaci, informują eksperci.

Konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na jakość i bezpieczeństwo kupowanych produktów żywnościowych.

Coraz więcej osób poszukuje żywności ekologicznej, zdrowej, bez ulepszaczy i konserwantów, dlatego dokładnie analizuje skład produktu i certyfikaty na etykietach.

Ta sytuacja niewątpliwie stawia przed producentami szereg wyzwań, aby sprostać rosnącej konkurencji w tych obszarach.

Podstawą jest oczywiście wysoka, certyfikowana jakość produkcji, dostosowanie jej do wymogów rynku oraz dobre zorganizowanie pozwalające oferować powtarzalne partie towaru.

To także zaistnienie produktów markowych, które odpowiednio promowane, znajdą stałe miejsce w świadomości konsumentów.